کمک های اولیه
_برای موارد اطفاء حریق یک سطل پر از شن و ماسه در دسترس بگذارید .
_تماس مواد شیمیایی محل تماس را (5 دقیقه) کاملاً با آب بشوید .
_تماس مواد شیمیایی با چشم ، کاملاً با آب شستشو شود . چشمها هنگام شستشو باز بوده و از بالای بینی به خارج عمل شستشو را انجام دهید ، برای مشورت به پزشک مراجعه کنید .
_بلعیدن مواد شیمیایی : دهان را با آب شستشو دهید .
در صورت وارد شدن اسید وباز به دهان تا حد امکان آب بنوشید . به اجبار در خود حال تهوع ایجاد نکنید . در صورت ایجاد علائم ( بی حالی ، درد شکم و غیره ) به پزشک مراجعه کنید .
بریدگی
1_ اگر خونریزی شدید باشد ابتدا باید متوقف شود. اگر بریدگی در بازو ساق پا ، دست و یا پا است و خون سرخرنگ می باشد « مربوط به سرخرگ » و متناوباً جریان می یابد یک شریان بند * باید بکار برده شود که در مورد دست 10 سانتی متر زیربغل ودرمورد پا 10 سانتی مترزیر کشاله ران بسته شود .
اگر خون تیره رنگ و متمایل به ارغوانی است « مربوط به سیاهرگ » شریان بند را زیر بریدگی ببندید « در جهتی که جریان خون قطع شود یعنی بطرف قسمتهای انتهایی بدن » . شریان بند نباید در هیچ شرایطی بیش از 15 دقیقه در یک زمان بطور محکم بسته شود آنرا باز کنید و بگذارید خون به مدت چند ثانیه جریان پیدا کرده و مجدداً آنرا ببندید و اصولاً بیش از حد لزوم نباید بسته شود بمحض بند آمدن خون شریان بند را باز نکنید بلکه آنرا شل کنید » .
2_ اگر خونریزی شدید است و بریدگی در محلی نیست که بتوان شریان بند بکار برد باید یک تکه گاز استریل یا پارچه تمیز روی زخم فشار دهید و آنقدر نگاه دارید تا خون بند بیاید .
3_ اگر بریدگی شدید نیست اجسام خارجی را « شیشه و... » که احتمالاً وجود دارند از محل بردارید « این عمل را می توان با شستشوی الکل اتیلیک » انجام داد. در غیر این صورت به آن دست نزنید و با آب شستشو ندهید . از هیچ کرم و پودر و امثالهم استفاده نکنید . اشیاء خارجی (مثلاً خورده های شیشه ) را فقط پزشک اجازه دارد از زخم خارج کند . پس از خارج نمودن شی نزد پزشک اگر زخم دارای سوزش و ضربان بود مجدداً به پزشک مراجعه کنید .
_ اگر در داخل زخم جسم خارجی نباشد ممکن است خود زخم را با انگشتان یا پارچه و یا باند تمیز که روی انگشت پیچیده باشد محکم فشار داد تا جریان خون قطع شود .
اقدامات اولیه سوختگی ها
1- دست و زیر ناخنها را باید ابتدا با آب و صابون تمیز و بعد بشوئید .
2- جلوی دهان و بینی خود را با ماسک یا پارچه ی نازکی بپوشانید و از انجام عطسه و سرفه برروی بیمار خودداری کنید .
3- اگر لباسهای شخص به بدن او نچسبیده است می توان آنها را با قیچی استریل برید
4- عضو سوخته را بمدت 5 الی 10 دقیقه در آب سرد قرار بدهید تا درد کاملاً تسکین پیدا کند زبرا آب سرد علاوه بر تسکین درد به التیام زخمها نیز کمک می کند و لزوم جراحی های ترمیمی بعدی را نیز کمتر می نماید .
5- از مالیدن هر نوع روغن ، پماد ، پودر پنی سیلین یا سولفامید و داروهای دیگر بر سوختگی خودداری کنید زیرا اکثر باعث عفونت گشته و بعلاوه پاک کردن آن از روی زخم برای بیمار بسیار دردناک است .
6- چنانچه زخم کثیف و آلوده است می توان با سرم فیزیولوژی یا آب و صابون شستشو داد در غیر این صورت بهتر است از شستشوی زخم خودداری شود زیرا با این عمل میکروب ها را از ناحیه ی سالم پوست به منطقه ی سوخته می آورید .
7- تاولها را بهیچ عنوان باز و نترکانید زیرا خطر بروز عفونت زیادتر می شود .
8- بیمار را به حالت استراحت بطرفی که کمتر سوخته است روی محل پاک و تمیزی بخوابانید و از زیاد حرکت دادن و جابجا کردن او احتراز کنید .
9- بیمار را از نظر آسیب راههای تنفسی مورد مطالعه و معاینه قرار دهید خصوصاً هنگامیکه بیمار دچار سوختگی با گازهای سوزان و یا شعله همراه با دود شده باشد .
10- منطقه سوخته را حتی با یک پانسمان استریل و یا پارچه ی تمیز و اطو شده بپوشانید در غیر اینصورت می توان عضو سوخته را حتی با یک کیسه ی پلاستیکی مرطوب ، برای جلوگیری از عفونت پوشاند .
11- بیمار را از نظر شوک تحت درمان قرار دهید .
12- برای کاستن از درد و رنج بیمار در صورت موجود بودن وسائل اولیه ی پزشکی و اگر کمک دهنده با تزریقات بخوبی آشناست ، درمان اولیه را با در نظر گرفتن احتیاط لازم با تزریق مرفین یا مشابه آن شروع نماید و یک سرم قندی یا نمکی قندی به ورید بیمار متصل کنید .
13- نظر به اینکه در سوختگیهای وسیع بدن بعلت از دست دادن سرم خون احتیاج به مایعات دارد و چنانچه دسترسی به سرم نباشد در صورت بهوش بودن بیمار می توان هر 15 دقیقه نصف لیوان محلول قند یا آب نمک را تا رساندن او به بیمارستان جرعه جرعه به بیمار خوراند. .
قسمت صدمه دیده را در آب سرد و تمیز قرار دهید تا درد کاهش یابد . بعداً با باند آنرا بپوشانید . هیچگاه بر روی زخم حاصل روغن یا پودر نمالید . تاولها را نترکانید . اگر سوختگی بزرگ است به پزشک مراجعه کنید .
سوختگی از اشیاء داغ _ اگر لباس به محل سوخته شده چسبیده باشد بجای جدا کردن آنرا از اطراف محل سوخته شده با قیچی ببرید . سوختگیهای مختصر را می توان توسط گاز استریل پوشاند و بطوریکه زیاد سفت نشود باند پیچی کرد .
پمادها را برای سوختگیهای شدید بکار نبرید چنین سوختگیهایی را با گاز استریل که با محلول 5% بیکربنات سدیم «جوش شیرین » مرطوب شده باشد پوشانید . در اینصورت پزشک می تواند پس از تعین میزان و شدت سوختگی آنرا بردارد .»
سوختگی از فسفر
سوختگی باید محلول 1% سولفات مس پوشیده شود اگر هر گونه احتمال وجود فسفر باقی مانده در سوختگی باشد شخص سوخته شده را برای درمان بیشتر به یک بیمارستان رسانید . « در حالی که سوختگی را با پنبه آغشته به محلول 1% سولفات مس پوشانیده اند » اگر ذرات فسفر در محل سوختگی باقی نمانده باشد بایستی مانند سوختگی با اشیاء داغ عمل کرد .
سوختگی حاصل از قلیاهای قوی _ همچنین پراکسید سدیم _سدیم یا پتاسیم فلزی فوراً با مقدار ی آب زیاد شستشو دهید سپس با محلول 5% اسید استیک بشویید و خود را به پزشک برسانید .
سوختگی از اسید فلوریدریک «HF » فوراً کمک پزشکی بخواهید بمدت 10 تا 15 دقیقه با جریان آب شستشو دهید در حالیکه دارید شخص را به پزشک می رسانید .
سوختگی از اسیدهای قوی _ همچنین از برم و کلر فوراً با مقدار زیادی آب شستشو دهید سپس با محلول 5/1% بیکربنات سدیم پوشانده و به پزشک مراجعه کنید .
سوختگی از فنل یا مشتقات آن _ فوراً با مقدار زیادی آب و صابون شستشو دهید بعد الکل اتیلیک یا گلیسیرین را برای برطرف کردن فنل از تماس با پوست بکار ببرید . پماد ها را در این مورد بکار نبرید زیرا ممکن است این مواد در جذب بداخل بدن کمک کند .
سوختگی در چشم _ باید ابتدا با مقدار زیادی آب شستشو داده شود و بعد اگر سوختگی از اسیدها باشد با محلول 5% بیکربنات و اگر سوختگی از قلیاها باشد با محلول اشباع شده اسید بوریک شسته شده و سپس به پزشک رسانیده شود .
در محل کار بهتر است یک حوله نمدار برای جمع آوری مایعات ریخته شده موجود باشد . برای اطفاء حریق از یک سطل یا کارتن پر از شن استفاده می شود . در آخر این گوشه ی دنج ما ، باید دارای چریان هوای خوبی باشد . آزمایشاتی را که در آنها گازهای بی حال کننده یا مخل سلامتی بوجود می آید را در فضای آزاد انجام دهید .
خرده های شیشه ای برای جلوگیری از پاشیدن مایعات در موارد مورد استفاده قرار می گیرند . اگر آنها در مایعاتی که حرارت می بینند قرار گیرند میتوان از بروز اختلال جلوگیری کنند . این گلوله را در جایی مورد استفاده قرار می دهیم که امکان استفاده از همزن بخاطر طولش وجود ندارد ( مثلاً در ارلن و یا لوله های آزمایش که بسته شده اند ) .
زمانیکه در آزمایشگاه با یک مصدوم مواجه می شویم چه کار کنیم
1_ به هوای آزاد منتقل شود .
2_ اگر دندان مصنوعی دارد خارج شود .
راه آن است که مصدوم اینچنین را پوشانیده ، گرم نگه داری می دارند اگر بیهوش نباشند ، نوشیدنی گرم به آن می دهند و چند بار محلول آمونیاک رقیق را به طرف بینی مصدوم می برند ، دادن تنفس اکسیزن در نجاات دادن مصدوم از شوک کمک می گیرد ، اگر دهان بسته شد ه دهان را باز کرده ، زبان را بیرون آورده و با دست دیگر بینی را می بندند و از دهان تنفس مصنوعی می دهند . ( در هر دقیقه 12 بار)
شوک الکتریکی خارج شدن دستگاه گردش خون و تنفسی از حالت طبیعی خود در فرد مصدوم و بی حال افتادن فرد بعد از صدمه دیدن که بعضی از مواقع صدمه به قدری شدید است که سبب مرگ می شود بعد از حوادث زرد شدن صورت ، نگاه های ثابت و نگاههای بی معنی ، بسته شدن پلکها ، بزرگ شدن عدسی ها ، بی هوش شدن جزعی یا عمومی ، عرق سرد ، لرز یا بی مرتب نمودن تنفسی و گاهی استفراغ علامت شوک می باشد .:
1- جریان برق را قطع کنید اتصال برق را با بدن با یک جسم عایق جدا کنید .
2- تنفس مصنوعی بدهید حتی اگر هیچ آثار حیاتی به چشم نمی خورد تا 4 ساعت تنفس مصنوعی را ادامه دهید .
3- بیمار را گرم نگهدارید .
شوکهای الکتریکی که ناشی از برخورد فرد با جریان مسقیم برق باشد :
دراین نوع حوادث ثانیه ها اهمیت دارد و شخص نجات دهنده با یستی چنان عمل کند که خودش نیز دچار برق گرفتگی نشود و با سرعت و احتیاط عمل کند .
با تخته خشک یا متوسط یا پارچه خشک اتصال الکتریکی را قطع کرده و اگر تنفس قطع شد باشد با فشار به قفسه سینه تنفس داده با گلیسرین کاملاً مشت مالی می دهند بعداً گلیسرین را تمیز نموده و به محل سوختگی پماد سوختگی می مالند ، محل را دوباره با آب شسته و با محلول 1% نیترات نقره ماساژ می دهند .
سوختگی های ایجاد شده توسط مواد آلی را با الکل و بعد با آب گرم می شویند .
بریدگی ها
اگر بریدگیها خفیف باشد چند دقیقه محل بریدگی را فشار می دهند تا خون بیرون زده و چیزی یا خون لخته در محل بریدگی را با محلول رقیق آب اکسیژنه شستشو داده پودر سولفو پریدین بر آن پاشیده و می بندند اگر عمیق بود باید به پزشک مراجعه شود و قبلاً فقط باید اگر خونریزی وجود داست از آن جلوگیری کنیم .
مسمومیت ها :
مصدوم اگر بیهوش نیست به آن 4 یا 5 استکان آب گرم صابون دار یا آب گرم نمک دار جهت اجباری استفراغ می خورانند تا معده اش خال یشودد، در صورتی که نوع سم مشخص نباشد 2 قاشق تانیک اسید در یک استکان مخلوط کرده و به مسموم خورانده می شود . بعد از تمیز شدن معده شیر ، چای و تخم مرغ به بیمار می دهند چنانچه عامل مسمومیت فسفر باشد شیر داده می شود و اگر نوع سم مشخص باشد از پاد زهر آن سم استفاده می شود .
مسمومیت با اسید ها
در مسمومیت های ایجاد شده به وسیله اسید به مسموم آب آهک رقیق امولسیون منیزیم و یا بی کربنات سدیم به مقدار زیاد داده میشود و سپس شیر می دهند ایجاد استفراغ لازم نیست .
مسمومیت بوسیله بازها
در مسمومیت های بازی به مسموم محلول 1% اسید استیک با آب زیاد می خورانند که این عمل باعث رقیق شدن و بی اثر شدن باز در دستگاه گوارش می گردد .
مواد سمی که باعث زخم می شوند :
فلزاتی نظیر آرسنیک ، آنتیموان ، مس ، جیوه ، نقره ، روی و نمکهای آنها ، و بعضی دیگر از فلزها و نمکهای آنها ، ترکیبات ید و فسفر باعث چنین مسمومیت هایی می شود . به مسموم از مواد مذکور اول آب صابون یا آب نمکدار جهت استفراغ داده تا معدهاش خالی شود و بعد شیر می دهند در مسمومیت های مس و جیوه سفیده تخم مرغ را در آب با شیر ولرم بهم زده و به مسموم می دهند در مسمومیت ترکیبات نقره مقدار زیادی آب نمک و در مسمومیتهای یدی امولسیون آرد یا نشاسته در آب به مسموم دهند . توجه شود که بعد از مسمومیت از مواد فسفردار به هیچ عنوان به بیمار مواد روغنی داده نشود بلکه مسهل نمک سولفات منیزیم داده شود .
مسمومیت بنزن :
چنانچه بنزن به معده رسیده باشد با استفراغ معده را خالی و سپس محلول نمک اپسون یا گلون ( سولفات منیزیم +سولفات سدیم ) به مسموم داده و چنانچه مسمومیت از طریق تنفس ایجاد شده باشد بیمار را به هوای آزاد برده یا به آن تنفس اکسیژن داده و استراحت مطلق می دهند .
مسمومیت برم و کلر :
اگر مسمومیت از طریق تنفسی و کم باشد با استشمام بوی کلرو فرم به بیمار برطرف می گردد ولی چنانچه زیاد باشد اکسیژن داده و استراحت می دهند اما اگر مسمومیت در هوای آزاد از طریق گوارشی ایجاد شده باشد به بیمار محلول 3% کربنات یا محول جوش شیرین و یا 150 سی سی محلول 10 گرم اکسید منیزیم در آب و یا در شیر می دهند .
مسمومیت فنول ها :
در مواقع مسمومیت با فنل ها ابتدا دهان را با الکل شسته سپس تخم مرغ را به هم زده با آب به بیمار می دهیم .
مسمومیتهای الکلی :
در مسمومیتهای الکلی ابتدا مواد تهوع آورمی دهند که مسموم استفراغ کرده تا معده آن خالی گردد و پس از 15 دقیقه یک فنجان قهوه و یا یک استکان چای تازه دم به بیمار می دهند . چنانچه تنفس به دشواری انجام شود تنفس مصنوعی و یا اکسیژن می دهند اگر بزرگی عدسی چشم ها با هم تفاوت داشته باشد در این حالت مسمومیت در مغز اثر گذاشته است .
بحث انفجارها :
در آزمایشگاه با انفجار های مختلف سبب حوادث می شود چنانچه شدت واکنشی که انجام می شود زیاد و قابل کنترل نباشد انفجار به وقوع می پیوندد در این نوع واکنش ها بایستی با دقت زیاد کار کرد و آزمایش کننده حتماً باید از عینک مخصوص استفاده کند و در هنگام انجام واکنش های ناشناخته ویا آزمایشی که برای اولین بار و به طور ابتکار انجام می دهیم حتماً بایستی زیر هود و احتمال انفجار را در نظر داشت .
شُک بدنی
کلیه آسیب هایی که به بدن می رسد به میزان کم و بیش این شک را بوجود می آورند ممکن است در حالت حاد منجر به مرگ شود.
بعضی از علامت های آن رنگ پریدگی ، رطوبت پوست و لرزش بدن است . فقط در اینگونه موارد « نه در سکته ناقص ، آفتاب سوختگی ، خونریزی شدید که سر را باید در بلندی نگهداشت » بیمار را به پشت قرار داده بنحوی که سر پائین تر از بدن باشد سپس آنرا گرم نگهدارید بعد از بند آمدن خونریزی قسمتهای انتهایی بدن را بطرف قلب مالش دهید تا جریان مجدد خون برقرار شود و سپس از پزشک کمک بگیرید .
سر درد های ناشی از سموم
این سردردها ناشی از استنشاق بخارات ایجاد می گردد بوسیله انتقال بیمار به هوای آزاد و تجویز یک یا دو قرص آسپرین برطرف می گردد و سپس بیمار استراحت کند .
طرز عمل در مورد مسمومیت های مخصوص
الف : خوردن اسید های معدنی
1- موجب استفراغ بیمار نشوید .
2- شیر با سفیده تخم مرغ به بیمار بدهید .
3- بعد از اینکه بنظر رسید اسید خنثی شده است یک قاشق غذا خوری روغن معدنی * در 4 نوبت به فاصله ی 15 دقیقه به بیمار بدهید .
*مانند پارافین و وازلین
4- با شک مقابله کنید .
5- در مورد اسید فلوریک بیمار را دمر بدون حرکت خوابانیده و به بیمارستان برسانید .
ب – استنشاق گازهای ئیدروژن سولفوره ، مونواکسید کربن ، دی اکسید کربن
1- بیمار را به هوای آزاد و گرم منتقل کنید .
2- در صورت لزوم 4 ساعت تنفس مصنوعی بدهید و اگر اکسیژن در دسترس است از آن استفاده کنید .
3- بیمار را گرم نگهدارید .
ج – استنشاق گازهای خورنده ، آمونیاک ، برم کلر ، اسید کلریدریک
1- بیمار را به هوای آزاد و گرم منتقل کنید .
2- در صورت لزوم 4 ساعت تنفس مصنوعی بدهید .
3 – اگر بیمار هوشیار است برای مقابله با آمونیاک باید اسید استیک استنشاق بخار رقیق آمونیاک برای مقابله با گازهای برم ، کلر ، اسید کلریدریک و اسید نیتریک مفید است .
د – خوردن قلیا ئیات سوزان
1 – موجب استفراغ بیمار نشوید .
2 – شیر با سفیده تخم مرغ به بیمار بدهید .
3 – محلول 5% اسید استیک یا سرکه بکار ببرید وقتی بنظر رسید که قلیا خنثی شده است یک قاشق غذا خوری روغن در 4 نوبت به فاصله 15 دقیقه به بیمار بدهید .