مغز ما معجزه ای از طبیعت است ، اما برای آنکه از فعال ماندن تا سن پیری اطمینان حاصل کنیم ، باید مواد مغذی مناسب را به آن برسانیم . بسیاری از مواد غذایی حاوی عناصری اند که می توانند به تقویت حافظه بسیار کمک کنند .

 موادی نیز وجود دارند که بهتر است از آن ها دوری کنیم تا به سلول های عصبی مغزمان آسیب نرسانند و حافظه ی ما تا جایی که ممکن است ، در پی گذشت سالیان دراز ، هم چنان به بهترین نحو عمل کند . از این رو توصیه می شود که در تنظیم برنامه ی غذایی خود به نکات زیر توجه داشته باشید .

 

1-   سلول های عصبی ما نیاز قطعی به مقادیر کافی از ویتامین B2 دارند که به آن ریبو فلاوین نیز می گویند . اگر بدن ما مقداری مناسب از این ویتامین را در یافت نکند ، توانایی مان برای تمرکز کردن روی موضوعی خاص کاهش می یابد و حافظه ما نیز ممکن است اثر سوء بپذیرد . غذاهای مناسب برای تأمین ویتامین B2  شامل مرغ، بادام ، اسفناج ، شیر و لبنیات و مخمر آب جو است . 

2-   مغز خود را از اثر رادیکال های آزاد حفظ کنید . رادیکال های آزاد نوعی از اکسیژن واکنش یافته اند که به سلول های بدن آسیب وارد می کنند و هر بار که تنفس می کنیم در بدن ما تولید می شوند و از عوامل زوال حافظه اند . موادی به عنوان ضد رادیکال های آزاد ( آنتی اکسیدان ها ) وجود دارند که شامل ویتامین های آ ، ث، ای و عناصر مس ، سلنیم و روی اند . این مواد همراه با غذایی که می خوریم جذب می شوند و اثر آسیب رساننده ی رادیکال های آزاد را خنثی می کنند .  

3-   مقادیر زیاد آلومینیم در غذای ما از علل احتمالی بیماری آلزایمر است که یکی از علا ئم مشخص آن از بین رفتن شدید حافظه است . هر چند این فرضیه کاملاًاثبات نشده است ، سعی کنید تا جایی که ممکن است همراه با غذای خود کم ترین میزان آلومینیم را مصرف کنید . قدم اول آن است که در آشپزخانه از هیچ یک از ظروف ( ماهی تابه ها ، قوری ها و ... ) که  از آلومینیم ساخته شده استفاده نکنید ، به خصوص آن که غذاهای اسیدی می توانند آلومینیم این ظروف را آزاد کنند .

4-   عنصرآهن برای ساخت سلول های خونی نقش اول را دارد . اگر کمبود آن وجود داشته باشد می تواند علایمی از قبیل بی تفاوتی ، بی حوصلگی و خستگی ایجاد کند و در نتیجه روی توانایی شما برای تمرکز کردن اثر بگذارد . بنابراین برای اینکه حافظه خود را قوی و خوب نگه دارید باید اطمینان حاصل کنید که مقادیر کافی آهن به همراه غذای خود مصرف می کنید . بدن به خوبی آهن غذاهایی شامل محصولات گوشتی را جذب می کند . سبزی ها و غلات آهن زیادی دارند .

5-   غذاهایی که آهن کافی دارند بهتر است با غذاهای دیگری که حاوی اسید فینیک ، اسید اگزالیک (اسفناج) یا تنین (قهوه) هستند مصرف نشوند . این مواد باعث کاهش جذب آهن می شوند ، ماده ای که برای توانایی مغز بسیار مهم است .

6-   ویتامین E  جلوی تصلب شرایین را می گیرد . تصلب شرایین مانع کارکرد خوب مغز می شود . به خصوص بعد از 30 سالگی هر فرد ی باید اطمینان یابد که به مقدار کافی ویتامین E دریافت می کند. فندق ، گردو بادام و تخم کتان مقدار زیادی ویتامین E دارند وقتی ویتامینE  مصرف می کنید ، مقداری چربی نیز همراه آن میل کنید ( البته در مورد ویتامین E موجود در روغن های گیاهی این امر لازم نیست ) ، چرا که بدن تنها در صورت بودن چربی همراه با ویتامین E ، می تواند آن را جذب کند .

7-   الکل به سلول های عصبی آسیب می رساند . همگان امروزه این را می دانند هر بار که فردی الکل مصرف می کند هزاران سلول عصبی می میرند و هیچگاه جایگزین نمی شوند . پس برای این که به مغز خود صدمه نزنید و جلوی از بین رفتن حافظه را بگیرید ، نباید الکل مصرف کنید .

8-   رژیم غذایی شما باید مقدار بیشتری از سبوس گندم داشته باشد . گندم حاوی مقادیر زیادی ویتامین B6 است (پیریدوکسین) . این ویتامین در تشکیل موادی شرکت دارد که نقش مهمی در عملکرد سیستم عصبی ایفا می کنند ، به عنوان مثال در تشکیل هورمون خوشحالی که ما به آن سرتونین می گوییم . اگر بدن شما کمبود ویتامین B6 داشته باشد در سیستم عصبی تان عدم تعادل حاصل می شود که نتیجه ی آن کاهش قدرت مغز و از بین رفتن قدرت تمرکز است .

9-   مشکلاتی مانند : بی حالی ، بی حسی ، بی حوصلگی ، فقدان تمرکز ، خلق افسرده و ضعف حافظه ممکن است علایمی از کارکرد ضعیف غده ی تیروئید باشند که از علل شایع آن کمبود ید  در رژیم غذایی است . پس حداقل 2بار در هفته ماهی  آب شور مصرف کنید تا مطمئن شوید مقادیر کافی ید برای کارکرد خوب مغز دارید .

10- ماهی  آب شور دارای اسید چرب امگا 3 است . این مواد مانع رسوب چربی در رگ ها می شود . پس مصرف منظم ماهی آب شور می تواند باعث رسیدن خون مناسب به مغز و عملکرد خوب آن شود .

11- اگر احساس می کنید که به آرامش رسیدن کمی برایتان مشکل است ، به این علت است که مغز شما خوب کار نمی کند . به بیان دیگر ، حافظه ما هراز گاهی احتباج به استراحت دارد تا دوباره با سرعت کار کند . بادام زمینی که حاوی مقدار زیادی اسید آمینه ی تریپتوفان است ( از عناصر تشکیل دهنده ی پروتئین ) باعث آرامش اعصاب و کاهش استرس می شود .

12- میوه های مغزدار ، مقادیر بالایی از ویتامین های گروه ب را در خود دارند که به تقویت حافظه کمک می کند . به خصوص فندق ، حاوی ویتامین های گروه ب به مقدار زیاد است . پس برای بهتر شدن کارایی مغز خود از این مواد بیش تر استفاده کنید .

13- برای جلوگیری از زوال حافظه بهتر است  مصرف جگر ، مغز ، دل و قلوه ، قارچ وحشی که معمولاً دارای مس اند ، را محدود کنید اگر مس به طور مرتب و به مقدار زیاد وارد بدن شما شود ، می تواند به مغز آسیب برساند .

14- به مقدار کافی مایعات بنوشید . بدن ما هر روز نیاز به 5/1 لیتر آب دارد تا کارهایش را به خوبی انجام دهد . اگر فراموش کنیم که به مقدار کافی آب بنوشیم ، حافظه ما نیز به طور بدی متأ ثر می شود . بهترین روش این است که تمام آبی را که می خواهید در طول روز بنوشید ، هنگام صبح آماده کنید و هراز گاهی یک لیوان بنوشید .

15- نان کاملاً سبوس دار ، نخود ، لوبیا ، عدس و میوه های مغزدار ( فندق، گردو ، بادام ) غذاهایی اند که کارایی حافظه را بسیار بالا می برند . این غذاها علاوه بر ویتامن های متعدد ، ماده ای به نام اسید فنیک نیز دارند که متعلق به گروه آنتی اکسیدان هاست . این ماده باعث می شود که سلول های ما ( شامل سلول های عصبی ) از اثرات منفی رادیکال های آزاد که با هر تنفس وارد بدن ما می شوند ، مصون بمانند .

16- سبزی ها ، باید سر دسته ی غذاهایی باشند که ما می خواهیم برای افزایش قدرت مغز و حافظه ی خود مصرف کنیم . سبزی ها و غذاهای گیاهی در لایه های خارجی خود حاوی پلی فنول ها هستند که به عنوان آنتی اکسیدان عمل می کنند و سلول های عصبی ما را از آسیب حفظ می نمایند .

17- تیامین ، یک کلمه ی جادویی است ، بخصوص وقتی که می تواند حافظه شما را تا جایی که ممکن است فعال نگه دارد . تیامین را بیش تر با نام ویتامین B1 می شناسند . این ویتامین برای عملکرد مغز ما بسیار حیاتی و ضروری است ، چرا که برای تشکیل گلوکز مورد نیاز مغز از قندهای ساده ی فروکتوز و گالاکتوز لازم است . اگر بدن دچار کمبود تیامین شود ، نتیجه ی آن از بین رفتن حافظه و بی تفاوتی و بی میلی است .

18-  ذخایر تیامین بدن ما باید هر روز تجدید شوند ، چرا که بدن نمی تواند مقدار کافی از این ویتامین را برای عملکرد خوب مغز ذخیره کند . محصولات دارای سبوس کامل و مخمر آب جو به طور خاص  غنی از تیامین اند ، اما گوشت هم مقاذیر زیادی از این ماده دارد .

19- میوه های مغزدار ( فندق ، گردو و ... ) برای جلوگیری از زوال حافظه و پیش گیری از استرس بسیار مفیدند . این نوع میوه های مغزدار که چربی و کالری فراوان دارند ، نوعی بمب ویتامین و عناصر معدنی اند! به طور خاص ویتامین های گروه B ، ویتامین E ، منیزیم ، پتاسیم و آهن موجود در میوه های مغزدار، در تقویت حافظه ی افراد بسیار مؤثر است . 

20- لیستین ، ماده ای که متعلق به گروهی از چربی هاست ، از مواد مهم مغز ما محسوب می شود . غالباً به لیستین غذای مغز می گویند . لیستین به طور عمده در زرده ی تخم مرغ ، هویچ و میوه های ریشه ای دیگر و حبوبات ( نخود ، لوبیا و ... ) وجود دارد .

21- تخم آفتابگردان نیز لیستین فراوان دارد . تخم آفتابگردان حاوی مقادیر زیادی ویتامین های گروه B و ویتامین E نیز هستند که از این طریق  قدرت مغز را بالا می برند . منیزیم که درمان خوبی برای استرس نیز به شمار می آید ، به مقادیر زیاد در دانه های تخم آفتاب گردان وجود دارد .

  22 _عنصر کمیاب سلنیم نیز می تواند جلوی از بین رفتن حافظه را بگیرد . سلنیم در واقع از عناصر سازنده ی ماده ای در بدن است که نوعی آنتی اکسیدان بوده ، جلوی آسیب سلولی را می گیرد . ماهی ، گوشت قرمز ، حبوبات و غلات برشته شده حاوی مقادیر بالای سلنیم اند .

 23 _درست مثل سلنیم ، عنصر کمیاب روی نیز تصور می شود یک آنتی اکسیدان باشد که احتمالاً جلوی از بین رفتن حافظه را می گیرد . در کنار این موضوع ، این عنصر عملکرد های دیگری نیز در بدن دارد . مواد غنی از روی شامل گوشت قرمز ، ماهی ، تخم مرغ ، شیر ، لبنیات و غلات دارای سبوس کامل اند . بدن ، روی موجود در محصولات حیوانی را بهتر از آن چه در سبزی ها و گیاهان وجود دارد ، مصرف و جذب می کند .

  24_ کمبود وزن می تواند اثر منفی روی عملکرد مغز بگذارد ، به طوری که عدم تمرکز غالباً نتیجه ی آن است ، به خصوص اگر بیش از 20% دچار کمبود وزن باشیم . اگر زیاد لاغر هستید و دوست دارید خیلی لاغر بمانید ، بهتر است به خاطر عملکرد مغز خود در این امر تجدید نظر کنید .

25_ وزن خیلی زیاد نیز روی عملکرد مغز اثر دارد . وزن بالا از علل رسوب چربی و انسداد رگ ها به شمار می آید و بدین ترتیب دیر یا زود مغز از کاهش جریان خون آسیب می بیند . در برخی موارد ، تصلب شرایین ممکن است حتی به سکته منجر شود .                                       

                                 ترجمه ی: دکتر آزاده ی افروز